Trong bối cảnh kinh doanh online bùng nổ trên các nền tảng như Shopee, TikTok Shop, câu hỏi về nghĩa vụ thuế và nguy cơ bị truy thu thuế luôn là mối quan tâm hàng đầu của các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh. Đặc biệt, với sự ra đời của Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán mới, việc nắm rõ các quy định để tuân thủ và tránh rủi ro truy thu càng trở nên cấp thiết.
Kinh doanh online: Nghĩa vụ thuế và rủi ro truy thu
Hoạt động kinh doanh trên các sàn thương mại điện tử như Shopee hay TikTok Shop, dù quy mô lớn hay nhỏ, đều được xem là hoạt động kinh doanh và có thể phát sinh nghĩa vụ thuế theo quy định của pháp luật Việt Nam. Các loại thuế phổ biến mà người bán online có thể phải nộp bao gồm Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN).
Rủi ro truy thu thuế thường phát sinh khi:
- Hộ kinh doanh hoặc cá nhân kinh doanh không đăng ký, kê khai thuế theo quy định.
- Kê khai doanh thu không đầy đủ, không trung thực.
- Không lưu giữ đầy đủ các chứng từ, sổ sách kế toán cần thiết để chứng minh doanh thu, chi phí.
Lưu ý quan trọng: Dữ liệu pháp lý được cung cấp cho bài viết này tập trung vào các hướng dẫn kế toán có hiệu lực từ năm 2026 (Thông tư 152/2025/TT-BTC) và không bao gồm các quy định cụ thể về ngưỡng doanh thu chịu thuế hay mức thuế suất hiện hành cho hoạt động kinh doanh online trước thời điểm đó. Tuy nhiên, nguyên tắc cơ bản là mọi hoạt động kinh doanh có phát sinh doanh thu đều phải tuân thủ quy định thuế hiện hành. Việc không tuân thủ có thể dẫn đến việc bị cơ quan thuế truy thu các khoản thuế chưa nộp, cùng với tiền chậm nộp và các khoản phạt vi phạm hành chính về thuế.
Thông tư 152/2025/TT-BTC: Nền tảng kế toán mới cho hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh từ 2026
Để tăng cường tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý thuế, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 152/2025/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Thông tư này sẽ có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026 và sẽ thay thế Thông tư số 88/2021/TT-BTC ngày 11/10/2021.
Uỷ ban nhân dân, Sở Tài chính, Thuế các Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm triển khai hướng dẫn các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện Thông tư này. Nếu có vướng mắc, các đơn vị và cá nhân có thể phản ánh về Bộ Tài chính để được nghiên cứu giải quyết.
Ai cần thực hiện Thông tư 152/2025/TT-BTC?
Thông tư này áp dụng cho tất cả các hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh, bao gồm cả những người đang bán hàng trên các nền tảng trực tuyến như Shopee, TikTok Shop. Mục đích là để đảm bảo mọi hoạt động kinh doanh đều được ghi chép, theo dõi một cách minh bạch, làm cơ sở cho việc xác định nghĩa vụ thuế.
Các loại chứng từ và sổ sách kế toán cần thiết theo Thông tư 152/2025/TT-BTC
Theo Thông tư 152/2025/TT-BTC, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh cần sử dụng các chứng từ và sổ sách kế toán phù hợp với quy mô và hình thức nộp thuế của mình:
1. Chứng từ kế toán
Các chứng từ cơ bản bao gồm:
- Hóa đơn: Chứng từ chứng minh việc bán hàng hóa, dịch vụ.
- Bảng kê mua hàng hóa, dịch vụ: Áp dụng khi mua hàng hóa, dịch vụ từ người bán không có hóa đơn GTGT hoặc hóa đơn bán hàng.
- Các chứng từ kế toán khác: Làm căn cứ để xác định doanh thu, thu nhập tính thuế theo quy định.
2. Sổ kế toán
Tùy thuộc vào việc có thuộc đối tượng chịu thuế hay không và phương pháp nộp thuế, hộ kinh doanh sẽ sử dụng các loại sổ khác nhau:
- Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S1a-HKD):
- Mục đích: Dành cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT, không phải nộp thuế TNCN. Sổ này giúp ghi chép doanh thu để xác định xem có thuộc diện chịu thuế hay không.
- Cách ghi đơn giản: Ghi ngày tháng, diễn giải doanh thu từ việc bán hàng hóa, dịch vụ và số tiền phát sinh.
- Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S2a-HKD):
- Mục đích: Dành cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ phần trăm (%) trên doanh thu. Sổ này được mở để ghi doanh thu theo từng nhóm ngành nghề có cùng tỷ lệ % tính thuế.
- Đối chiếu: Có thể dùng để theo dõi và đối chiếu với số thuế GTGT, TNCN phải nộp nếu cơ quan thuế cung cấp dữ liệu.
- Các sổ kế toán chi tiết khác (Mẫu S2b-HKD, S2c-HKD, S2d-HKD, S2e-HKD):
- Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu S2b-HKD): Ghi doanh thu theo từng nhóm ngành nghề để tính thuế GTGT.
- Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu S2c-HKD): Giúp xác định nghĩa vụ thuế TNCN bằng cách ghi tổng doanh thu và tổng chi phí hợp lý để tính ra “Chênh lệch” (doanh thu trừ chi phí) làm căn cứ tính thuế.
- Sổ chi tiết vật liệu, dụng cụ, sản phẩm, hàng hóa (Mẫu S2d-HKD): Theo dõi tình hình nhập, xuất, tồn kho của từng loại vật liệu, sản phẩm, hàng hóa.
- Sổ chi tiết tiền (Mẫu S2e-HKD): Theo dõi thu, chi bằng tiền mặt hoặc tiền gửi không kỳ hạn tại ngân hàng, giúp quản lý dòng tiền hiệu quả.
- Sổ theo dõi nghĩa vụ thuế khác (Mẫu S3a-HKD):
- Mục đích: Dành cho hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có hoạt động thuộc diện chịu các loại thuế khác như thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế tài nguyên, thuế bảo vệ môi trường, thuế sử dụng đất.
- Theo dõi chi tiết: Sổ này giúp ghi nhận lượng hàng hóa, dịch vụ chịu thuế, mức thuế suất, giá tính thuế và số thuế phải nộp cho từng loại thuế đặc thù.
Lời khuyên thực chiến cho người bán hàng online để tránh truy thu thuế
Để bảo vệ hoạt động kinh doanh của mình và tránh những rắc rối liên quan đến truy thu thuế, người bán hàng online trên Shopee, TikTok Shop cần chủ động thực hiện các bước sau:
- Hiểu rõ nghĩa vụ thuế của mình: Xác định chính xác mình thuộc đối tượng nào (Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh) và áp dụng phương pháp tính thuế phù hợp.
- Khai báo doanh thu trung thực và đầy đủ: Đây là yếu tố then chốt. Đừng bỏ sót bất kỳ khoản doanh thu nào, dù lớn hay nhỏ. Việc kê khai trung thực sẽ giúp bạn tránh được những rủi ro lớn về sau.
- Lưu giữ chứng từ cẩn thận: Giữ lại tất cả các hóa đơn mua vào, chứng từ bán ra, sao kê ngân hàng, và các bằng chứng giao dịch khác. Đây là cơ sở để chứng minh doanh thu, chi phí khi cơ quan thuế yêu cầu.
- Chuẩn bị hệ thống sổ sách kế toán: Dù Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực từ năm 2026, việc làm quen và chuẩn bị các mẫu sổ sách từ bây giờ là rất cần thiết. Việc ghi chép đầy đủ, rõ ràng sẽ giúp bạn quản lý tài chính hiệu quả và minh bạch hóa hoạt động kinh doanh.
- Cập nhật thông tin pháp luật về thuế: Các quy định thuế có thể thay đổi. Hãy thường xuyên theo dõi các thông báo từ cơ quan thuế hoặc tham khảo các nguồn thông tin uy tín để đảm bảo luôn tuân thủ đúng.
- Sử dụng công cụ hỗ trợ và tư vấn chuyên nghiệp: Nếu cảm thấy phức tạp, đừng ngần ngại tìm kiếm sự trợ giúp từ các công cụ tính thuế hoặc chuyên gia tư vấn thuế. Họ có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về nghĩa vụ của mình và đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật. Bạn có thể tham khảo công cụ tính thuế hộ kinh doanh hoặc tra cứu mã số thuế trên trang của chúng tôi.
Câu hỏi thường gặp (FAQ)
Thông tư nào sẽ hết hiệu lực khi Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực?
Thông tư số 88/2021/TT-BTC ngày 11/10/2021 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ kế toán cho các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh sẽ hết hiệu lực kể từ ngày Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành.
Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực từ khi nào?
Thông tư 152/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/01/2026.
Cơ quan nào có trách nhiệm triển khai hướng dẫn các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện Thông tư này?
Uỷ ban nhân dân, Sở Tài chính, Thuế các Tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương có trách nhiệm triển khai hướng dẫn các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện Thông tư này.
Nếu có vướng mắc trong quá trình thực hiện Thông tư 152/2025/TT-BTC thì cần phản ánh về đâu?
Nếu có vướng mắc trong quá trình thực hiện, đề nghị phản ánh về Bộ Tài chính để nghiên cứu giải quyết.
Hộ kinh doanh nộp thuế GTGT và TNCN theo tỷ lệ phần trăm trên doanh thu cần sử dụng những chứng từ kế toán và sổ sách nào?
Hộ kinh doanh cần sử dụng Hóa đơn và các chứng từ khác làm căn cứ xác định doanh thu. Về sổ kế toán, cần sử dụng Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (Mẫu số S2a-HKD) để ghi doanh thu theo từng nhóm ngành nghề có cùng tỷ lệ % tính thuế.
Làm thế nào để xác định số thuế TNCN phải nộp theo Sổ chi tiết doanh thu, chi phí (Mẫu số S2c-HKD)?
Theo Mẫu số S2c-HKD, số thuế TNCN phải nộp được xác định bằng cách lấy tổng doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ trừ đi tổng chi phí hợp lý để ra “Chênh lệch”, sau đó nhân với thuế
